{"id":7300,"date":"2023-04-23T15:15:26","date_gmt":"2023-04-23T15:15:26","guid":{"rendered":"https:\/\/mollekuqja.coreup.co\/?p=7300"},"modified":"2024-10-19T15:18:52","modified_gmt":"2024-10-19T15:18:52","slug":"dhuna-qe-ste-le-mavijosje-por-ka-pasoja-sa-mijera-te-tilla","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mollekuqja.coreup.co\/mk\/dhuna-qe-ste-le-mavijosje-por-ka-pasoja-sa-mijera-te-tilla\/","title":{"rendered":"Dhuna q\u00eb s’t\u00eb l\u00eb mavijosje, por ka pasoja sa mij\u00ebra t\u00eb tilla"},"content":{"rendered":"
\n
\u201cNga dhuna psikologjike nuk e njihja m\u00eb veten, u b\u00ebra tjer\u00ebt njeri…\u201d<\/strong><\/h5>\n

Ishte n\u00eb mosh\u00eb adoleshence kur e intervistuara e\u00a0Moll\u00ebkuqja.mk<\/strong>, e cila vendosi t\u00eb ngelet anonime, njoftoi at\u00eb q\u00eb n\u00eb at\u00eb koh\u00eb, konsideronte q\u00eb ishte i dashuri ideal p\u00ebr t\u00eb \u2013 deri kur edhe pse me shum\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi, e kuptoi q\u00eb n\u00eb fakt, ishte viktim\u00eb e dhun\u00ebs psikologjike.<\/p>\n<\/div>\n

\n
<\/div>\n
\n

Vet\u00ebm kur nj\u00eb viktim\u00eb e dhun\u00ebs psikike del nga ajo lidhje, e kupton q\u00eb ka qen\u00eb viktim\u00eb. Mendoj q\u00eb ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb shum\u00eb edhe m\u00ebnyra se si vajzat rriten por edhe mosha n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn t\u00eb nj\u00ebjtat ndodhen at\u00ebher\u00eb kur mund t\u00eb p\u00ebrjetojn\u00eb dhun\u00eb psikike. Dhuna psikike \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr ta njohur, andaj mendoj se duhet me patjet\u00ebr t\u00eb flasim p\u00ebr m\u00ebnyrat se si ta njohim t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn<\/p>\n<\/blockquote>\n

\n
<\/div>\n
<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n

Ajo sot e k\u00ebsaj dite, edhe pse kan\u00eb kaluar vite nga p\u00ebrfundimi i lidhjes, po e rind\u00ebrton veten. Thot\u00eb se megjithat\u00eb,\u00a0ka gjetur forc\u00ebn t\u00eb kthej\u00eb besimin te vetja<\/strong>, t\u00eb dashuroj\u00eb veten ashtu si\u00e7 \u00ebsht\u00eb, dhe t\u00eb jet\u00eb e fort\u00eb para \u00e7do sfide.<\/p>\n<\/div>\n

\n
<\/div>\n
\n

Dhunuesi shum\u00eb shpesh di t\u00eb t\u00eb b\u00ebj\u00eb t\u00eb besosh se ti je fajtore p\u00ebr sjelljet e tij dhunuese, andaj kam dal\u00eb nga ajo lidhje plot\u00ebsisht pa vet\u00ebbesim, nuk e njihja veten sepse m\u00eb kishte detyruar t\u00eb tjet\u00ebrsohem dhe t\u00eb b\u00ebhem tjet\u00ebr njeri. Vlen t\u00eb theksohet se pa marr\u00eb parasysh sa e n\u00ebnshtruar \u00ebsht\u00eb viktima, dhunuesi asnj\u00ebher\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb i k\u00ebnaqur. \u00cbsht\u00eb dashur t\u00eb punoj shum\u00eb me veten p\u00ebr t’u b\u00ebr\u00eb nj\u00eb grua e fort\u00eb q\u00eb nuk toleron t\u00eb shkelet nga askush<\/p>\n<\/blockquote>\n

\n
<\/div>\n
<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n

Dhuna psikologjike jo gjithmon\u00eb \u00ebsht\u00eb e dukshme nd\u00ebrsa shum\u00eb m\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb \u00ebsht\u00eb t\u00eb jesh e vet\u00ebdijshme se po p\u00ebrjeton di\u00e7ka t\u00eb till\u00eb, gjat\u00eb koh\u00ebs q\u00eb po e p\u00ebrjeton at\u00eb. Kjo sepse sipas t\u00eb intervistuar\u00ebs ton\u00eb, shpesh her\u00eb kjo dhun\u00eb ngat\u00ebrrohet me dashuri.<\/p>\n<\/div>\n

\"ilustrim.jpeg\"<\/div>\n
\n
Mij\u00ebra viktima t\u00eb dhun\u00ebs psikologjike, vet\u00ebm vitin e kaluar<\/strong><\/h5>\n

Ministria e Pun\u00ebs dhe Politik\u00ebs Sociale\u00a0<\/strong>mban statistika p\u00ebr situat\u00ebn me dhun\u00ebn n\u00eb familje, sipas t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb marra nga 30 qendra p\u00ebr pun\u00eb sociale q\u00eb mbulojn\u00eb t\u00eb gjith\u00eb territorin e Maqedonis\u00eb s\u00eb Veriut.<\/p>\n

P\u00ebr sa i p\u00ebrket viktimave t\u00eb dhun\u00ebs n\u00eb familje dhe dhun\u00ebs psikologjike , t\u00eb dh\u00ebnat q\u00eb cilat i siguroi\u00a0Moll\u00ebkuqja<\/strong>\u00a0nga kjo ministri p\u00ebr kat\u00ebr vitet e fundit jan\u00eb alarmante.\u00a01279\u00a0<\/strong>gra vet\u00ebm gjat\u00eb vitit 2022 jan\u00eb evidentuar si viktima t\u00eb dhun\u00ebs psikologjike n\u00eb familje nd\u00ebrsa numri i burrave viktima t\u00eb dhun\u00ebs psikologjike n\u00eb familje gjat\u00eb kat\u00ebr viteve t\u00eb fundit, mesatarisht \u00ebsht\u00eb rreth 210.<\/p>\n

Kjo \u00ebsht\u00eb situata sipas t\u00eb dh\u00ebnave nga Ministria e Pun\u00ebs dhe Politik\u00ebs Sociale e p\u00ebrgatitur nga Moll\u00ebkuqja.<\/p>\n<\/div>\n

\"dhuna-ne-familje-ne-rmv-1682272155.png\"<\/div>\n
\n
Dhuna psikologjike nuk dhemb m\u00eb pak se ajo fizike, por m\u00eb v\u00ebshtir\u00eb evidentohet<\/strong><\/h5>\n

Dhuna n\u00eb cil\u00ebn do form\u00eb dhe manifestim t\u00eb jet\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb sjellje antisociale dhe e papranuar. Kur flasim p\u00ebr dhun\u00ebn psikologjike e kemi parasysh natyr\u00ebn e saj “t\u00eb heshtur” q\u00eb l\u00ebndon m\u00eb shum\u00eb se goditjet fizike dhe shenjat apo pasojat q\u00eb len pas jan\u00eb m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha dhe afatgjate. K\u00ebshtu shprehet p\u00ebr\u00a0Moll\u00ebkuqja<\/strong>, psikologia dhe profesoresha universitare\u00a0Fatime Ziberi<\/strong>.<\/p>\n<\/div>\n

\n
<\/div>\n
\n

Nj\u00eb e b\u00ebrtitur,\u00a0 qortim, ofendim apo manipulim emocional jan\u00eb sjelljet tipike t\u00eb dhun\u00ebs psikike mos harrojm\u00eb k\u00ebtu dhe injorimin dhe neglizhenc\u00ebn q\u00eb jan\u00eb nd\u00ebr sjelljet tipike t\u00eb k\u00ebsaj forme dhune. Jan\u00eb t\u00eb shumta rastet e dhun\u00ebs psikike tek \u00e7iftet dhe aq m\u00eb shum\u00eb kur p\u00ebrdorimi i tep\u00ebrt i teknologjis\u00eb ndikon n\u00eb munges\u00eb komunikimi dhe e b\u00ebn\u00eb k\u00ebt\u00eb dhun\u00eb akoma m\u00eb t\u00eb theksuar.<\/p>\n<\/blockquote>\n

\n
\n
<\/div>\n

Fatime Ziberi, psikologe<\/p>\n<\/blockquote>\n

<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n

Viktimat e k\u00ebtij lloji t\u00eb dhun\u00ebs e p\u00ebrjetojn\u00eb at\u00eb dy her\u00eb. Fillimisht, gjat\u00eb koh\u00ebs q\u00eb jan\u00eb n\u00eb lidhje dhe e kan\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb ta kuptojn\u00eb se \u00e7far\u00eb po p\u00ebrjetojn\u00eb dhe e dyta pas denoncimit, pasi viktima ka t\u00eb ngjar\u00eb shpesh her\u00eb t\u00eb stigmatizohet dhe paragjykohet nga rrethi.<\/p>\n

Ziberi<\/strong>\u00a0shtoi se\u00a0dhuna nuk \u00ebsht\u00eb dhe nuk duhet t\u00eb jet\u00eb “\u00e7\u00ebshtje familjare”<\/strong>, dhe brenda kat\u00ebr murreve t\u00eb nj\u00eb familjes, por gjithkush q\u00eb mund t\u00eb ndihmoj\u00eb, duhet ta b\u00ebje at\u00eb.<\/p>\n

“E para arsye \u00ebsht\u00eb se\u00a0merr m\u00eb shum\u00eb koh\u00eb deri n\u00eb identifikimin e saj ku kemi nj\u00eb miks ndjenjash tek viktimat, faji, turpi dhe bindjet kulturore dhe sociale q\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsojn\u00eb trajtimin e tyre. Arsye e dyt\u00eb \u00ebsht\u00eb se edhe pasi t\u00eb jet\u00eb e identifikuar si e till\u00eb, trajtimi v\u00ebshtir\u00ebsohet nga fakti se “jan\u00eb \u00e7\u00ebshtje familjare” n\u00eb mes \u00e7iftit ku pala e tret t\u00eb themi nuk \u00ebsht\u00eb e p\u00ebrfshir\u00eb. Pra edhe n\u00eb rast t\u00eb qenurit viktim\u00eb ndjesia se do t\u00eb paragjykohen dhe stigmatizohen i ndalon ato t\u00eb raportoj dhe flasin p\u00ebr k\u00ebt\u00eb fenomen.” tha\u00a0Ziberi<\/strong>.<\/p>\n

Si\u00e7 e kemi theksuar edhe m\u00eb lart\u00eb, shpesh her\u00eb viktimat e dhun\u00ebs psikologjike nuk e kuptojn\u00eb q\u00eb n\u00eb fakt po dhunohen nd\u00ebrsa nj\u00eb pjes\u00eb e madhe e tyre, nga manipulimet e vazhdueshme nga ana e partner\u00ebve, fillojn\u00eb t\u00eb besojn\u00eb se n\u00eb fakt faji q\u00ebndron tek ata dhe jo te partneri dhunues.<\/p>\n

Por, si ta kuptojm\u00eb se jemi viktima t\u00eb dhun\u00ebs psikologjike n\u00eb lidhje?<\/strong><\/p>\n<\/div>\n

\n
<\/div>\n
\n

Kontrolli i tep\u00ebrt \u00ebsht\u00eb nj\u00eb indikator p\u00ebr k\u00ebt\u00eb lloj dhune. Nj\u00eb lidhje ku respektohen dhe ndiqen “urdhrat” e nj\u00ebrit partner, kusht\u00ebzimet dhe cenimi i integritetit personal gjithashtu na flasin p\u00ebr nivel t\u00eb dhun\u00ebs. Uroj q\u00eb t\u00eb rinjt\u00eb t\u00eb vet\u00ebdijesohen p\u00ebr pasojat e lidhjeve toksike pasi q\u00eb e dim\u00eb se nuk \u00ebsht\u00eb e leht\u00eb te dilet nga nj\u00eb lidhje e till\u00eb, atashimi apo lidhje emocione \u00ebsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb por sa m\u00eb her\u00ebt t\u00eb v\u00ebrehen k\u00ebto tendenca \u00ebsht\u00eb mir\u00eb q\u00eb e nj\u00ebjta t\u00eb p\u00ebrfundoj pasi q\u00eb pasojat n\u00eb mir\u00ebqenien dhe sh\u00ebndetin mental jan\u00eb t\u00eb shumta si frustracion, stres, ankth, neuroz\u00eb dhe n\u00eb raste t\u00eb shumta k\u00ebto t\u00eb p\u00ebrfundoj edhe n\u00eb gjendje depresive dhe psikoza me ide suicidale si zgjedhje e vetme p\u00ebr dalje nga kjo situat\u00eb<\/p>\n<\/blockquote>\n

\n
\n
<\/div>\n

Fatime Ziberi, psikologe<\/p>\n

<\/div>\n<\/blockquote>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n

Ndryshe,\u00a0n\u00eb vitin 2022 jan\u00eb regjistruar gjithsej 1191 viktima t\u00eb dhun\u00ebs fizike n\u00eb familje<\/a>. Pjesa m\u00eb e madhe tyre jan\u00eb gra, p\u00ebrkat\u00ebsisht 942, gjysma e t\u00eb cilave kan\u00eb qen\u00eb n\u00eb at\u00eb koh\u00eb t\u00eb martuara. Se shteti nuk b\u00ebn mjaftuesh\u00ebm n\u00eb drejtim t\u00eb parandalimit dhe sanksionimit t\u00eb k\u00ebsaj dukurie, \u00ebsht\u00eb evidentuar edhe nga Bashk\u00ebsia Nd\u00ebrkomb\u00ebtare. P\u00ebrkat\u00ebsisht n\u00eb\u00a0raportin e fundit t\u00eb Komisionit Evropian<\/strong>, thuhet se vendit i mungojn\u00eb masa konkrete n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim.<\/p>\n