{"id":7311,"date":"2023-04-17T15:29:25","date_gmt":"2023-04-17T15:29:25","guid":{"rendered":"https:\/\/mollekuqja.coreup.co\/?p=7311"},"modified":"2024-10-19T16:02:57","modified_gmt":"2024-10-19T16:02:57","slug":"analize-nkampanje-kah-oksidenti-nveprime-kah-orienti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mollekuqja.coreup.co\/en\/analize-nkampanje-kah-oksidenti-nveprime-kah-orienti\/","title":{"rendered":"ANALIZ\u00cb – N’kampanj\u00eb kah oksidenti, n’veprime kah orienti"},"content":{"rendered":"
\n

Amerika, Evropa. Vlerat Euro-Atlantike. Demokracia. Liria.<\/strong><\/p>\n

\u00cbsht\u00eb b\u00ebr\u00eb e zakonshme q\u00eb nd\u00ebr frazat m\u00eb t\u00eb shpeshta q\u00eb p\u00ebrdoren nga politikan\u00ebt e vendit gjat\u00eb kampanjave parazgjedhore t\u00eb jen\u00eb k\u00ebto. Megjithat\u00eb, me t\u00eb p\u00ebrfunduar zgjedhjet ndonj\u00eb t\u00eb diel\u00eb rreth or\u00ebs 19:00 \u2013 pa pritur as edhe nj\u00eb minut\u00eb m\u00eb shum\u00eb, t\u00eb zgjedhurit e popullit n\u00eb praktik\u00eb as s\u2019duan t\u00eb ja din\u00eb p\u00ebr k\u00ebto vlera t\u00eb premtuara e proklamuara.<\/p>\n

Kjo m\u00eb s\u00eb miri v\u00ebrtetohet p\u00ebrmes raporteve t\u00eb Komisionit Evropian dhe Departamentit Amerikan t\u00eb Shtetit p\u00ebr vendin. Moll\u00ebkuqja ka analizuar raportin e DASh-it, me fokus n\u00eb barazin\u00eb gjinore dhe t\u00eb drejtat e njeriut \u2013 rezultatet, nuk jan\u00eb t\u00eb mira.<\/p>\n

Dhuna dhe ngacmimi<\/strong><\/h5>\n

Raporti thekson se \u00ebsht\u00eb krijuar nj\u00eb sistem multisektorial dhe procedura standarde operative p\u00ebr t\u00eb ofruar mbrojtje p\u00ebr individ\u00ebt e cenuesh\u00ebm nga dhuna me baz\u00eb gjinore, duke p\u00ebrfshir\u00eb procedurat p\u00ebr p\u00ebrpunimin e kategorive t\u00eb c\u00ebnueshme t\u00eb shtetasve t\u00eb huaj, trajtimin e f\u00ebmij\u00ebve t\u00eb pashoq\u00ebruar dhe ofrimin e trajtimit t\u00eb viktimave t\u00eb trafikimit.<\/p>\n<\/div>\n

\n
<\/div>\n
\n

Pati raportime p\u00ebr dhun\u00eb seksuale dhe me baz\u00eb gjinore ndaj migrant\u00ebve nga kontrabandist\u00ebt dhe, n\u00eb disa raste, nga rojet kufitare n\u00eb vendkalimet tranzite.<\/p>\n<\/blockquote>\n

\n
\n
<\/div>\n

Raporti i DASh p\u00ebr RMV-n\u00eb p\u00ebr vitin 2022<\/p>\n<\/blockquote>\n

<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n
P\u00ebrdhunimi dhe dhuna n\u00eb familje<\/strong><\/h5>\n

Sa i takon p\u00ebrdhunimit, raporti thekson se ligjet jan\u00eb kan\u00eb hasur n\u00eb zbatim t\u00eb dob\u00ebt. N\u00eb lidhje me dhun\u00ebn n\u00eb familje d\u00ebnimet t\u00eb cilat shqiptohen nga ana e gjykatave konsiderohet t\u00eb jen\u00eb shum\u00eb t\u00eb buta.<\/p>\n<\/div>\n

\n
<\/div>\n
\n

Ligji u zbatua n\u00eb rastet kur t\u00eb mbijetuarit ngrit\u00ebn akuza, por shum\u00eb prej tyre jo. Avokati i Popullit i karakterizoi d\u00ebnimet e gjykatave kund\u00ebr shkel\u00ebsve t\u00eb d\u00ebnuar si “tep\u00ebr t\u00eb buta” dhe tha se ato nuk kontribuojn\u00eb n\u00eb zvog\u00eblimin dhe eliminimin e formave t\u00eb r\u00ebnda t\u00eb dhun\u00ebs n\u00eb familje dhe as nuk ofrojn\u00eb mbrojtje t\u00eb mjaftueshme p\u00ebr t\u00eb mbijetuarit.<\/p>\n<\/blockquote>\n

\n
\n
<\/div>\n

Raporti i DASh p\u00ebr RMV-n\u00eb p\u00ebr vitin 2022<\/p>\n<\/blockquote>\n

<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n

N\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim, thuhet se nga janari deri n\u00eb qershor, Ministria e Pun\u00ebs dhe Politik\u00ebs Sociale ka regjistruar 662 t\u00eb mbijetuar t\u00eb dhun\u00ebs n\u00eb familje, nga t\u00eb cilat pjesa m\u00eb e madhe ishin gra si dhe 83 f\u00ebmij\u00eb. N\u00eb qershor, ministria nisi nj\u00eb fushat\u00eb nd\u00ebrgjegj\u00ebsimi mbi dhun\u00ebn me baz\u00eb gjinore.<\/p>\n<\/div>\n

\n
<\/div>\n
\n

Deri m\u00eb 31 gusht, Avokati i Popullit kishte marr\u00eb tre ankesa n\u00eb lidhje me dhun\u00ebn n\u00eb familje dhe i kishte referuar ato n\u00eb Ministrin\u00eb e Brendshme p\u00ebr hetime t\u00eb m\u00ebtejshme. Sipas Avokatit t\u00eb Popullit, n\u00eb shumic\u00ebn e rasteve policia iu p\u00ebrgjigj n\u00eb koh\u00ebn e duhur incidenteve t\u00eb dhun\u00ebs n\u00eb familje, megjithat\u00eb, ngurrimi i shpesht\u00eb i t\u00eb mbijetuarve p\u00ebr t\u00eb raportuar sulmet tek autoritetet mund\u00ebsoi mosnd\u00ebshkimin.<\/p>\n<\/blockquote>\n

\n
\n
<\/div>\n

Raporti i DASh p\u00ebr RMV-n\u00eb p\u00ebr vitin 2022<\/p>\n<\/blockquote>\n

<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n

Raporti v\u00eb n\u00eb pah faktin q\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb e madhe e kall\u00ebzimeve penale t\u00eb ngritura p\u00ebr dhun\u00eb n\u00eb baz\u00eb gjinore, refuzohen, p\u00ebrkat\u00ebsisht gjat\u00eb vitit t\u00eb kaluar nga 625 kall\u00ebzime t\u00eb tilla, 222 jan\u00eb refuzuar.<\/p>\n<\/div>\n

\n
<\/div>\n
\n

Gjykata Penale e Shkupit vendosi p\u00ebr 45 raste t\u00eb dhun\u00ebs me baz\u00eb gjinore, nga t\u00eb cilat 21 p\u00ebrfunduan me vendime p\u00ebrfundimtare q\u00eb parashikonin d\u00ebnim me kusht.<\/p>\n<\/blockquote>\n

\n
\n
<\/div>\n

Raporti i DASh p\u00ebr RMV-n\u00eb p\u00ebr vitin 2022<\/p>\n<\/blockquote>\n

<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n

N\u00eb raport p\u00ebrmenden edhe aktivitetet e Qeveris\u00eb, organizatave joqeveritare dhe pushtetit lokal t\u00eb nd\u00ebrmarra n\u00eb drejtim t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsimit t\u00eb gjendjes n\u00eb terren dhe ofrimit t\u00eb ndihmave p\u00ebr viktimat.<\/p>\n<\/div>\n

\n
<\/div>\n
\n

Linja komb\u00ebtare falas SOS e ministris\u00eb p\u00ebr t\u00eb mbijetuarit e dhun\u00ebs n\u00eb familje vazhdoi t\u00eb funksionoj\u00eb gjat\u00eb gjith\u00eb vitit. Linja SOS dhe fushata ofruan ndihm\u00eb gjat\u00eb gjith\u00eb koh\u00ebs, t\u00eb sakt\u00eb, n\u00eb koh\u00eb dhe konfidenciale, duke p\u00ebrfshir\u00eb informacione p\u00ebr mbrojtjen e t\u00eb mbijetuarve, sh\u00ebrbimet e disponueshme p\u00ebr t\u00eb mbijetuarit e dhun\u00ebs me baz\u00eb gjinore dhe n\u00eb familje.<\/p>\n<\/blockquote>\n

\n
\n
<\/div>\n

Raporti i DASh p\u00ebr RMV-n\u00eb p\u00ebr vitin 2022<\/p>\n<\/blockquote>\n

<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n
Ngacmimet seksuale<\/strong><\/h5>\n

N\u00eb lidhje me ngacmimet seksuale, raporti thekson se at\u00ebher\u00eb kur viktimat ndoq\u00ebn mjete juridike, qeveria zbatoi n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb efektive ligjin.<\/p>\n<\/div>\n

\n
<\/div>\n
\n

Megjithat\u00eb, ngacmimi seksual i grave n\u00eb vendin e pun\u00ebs mbeti nj\u00eb problem, dhe viktimat n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi nuk i \u00e7onin rastet p\u00ebr shkak t\u00eb frik\u00ebs nga opinioni dhe humbjes s\u00eb mundshme t\u00eb pun\u00ebs.<\/p>\n<\/blockquote>\n

\n
\n
<\/div>\n

Raporti i DASh p\u00ebr RMV-n\u00eb p\u00ebr vitin 2022<\/p>\n<\/blockquote>\n

<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n

M\u00eb tej thuhet se deri m\u00eb 20 gusht, Komisioni p\u00ebr Parandalimin dhe Mbrojtjen nga Diskriminimi shqyrtoi gjithsej 101 ankesa dhe vendosi se 51 ishin p\u00ebrgjigje legjitime dhe t\u00eb merituara. Nga k\u00ebto, komisioni konstatoi diskriminim n\u00eb baz\u00eb t\u00eb p\u00ebrkat\u00ebsis\u00eb me grupet e margjinalizuara, orientimit seksual, identitetit gjinor ose gjinis\u00eb, aft\u00ebsis\u00eb s\u00eb kufizuar, familjes, statusit martesor dhe gjendjes sh\u00ebndet\u00ebsore.<\/p>\n

T\u00eb drejtat riprodhuese<\/strong><\/h5>\n

Sipas raportit, nuk ka pasur raportime p\u00ebr abort t\u00eb detyruar ose sterilizim t\u00eb pavullnetsh\u00ebm nga ana e autoriteteve qeveritare, shqet\u00ebsues ngelet paaft\u00ebsia e shtetit q\u00eb edhe grave n\u00eb zonat rurale t\u00eb ju mund\u00ebsoj\u00eb sh\u00ebrbime mjek\u00ebsore adekuate.<\/p>\n<\/div>\n

\n
<\/div>\n

Grat\u00eb nga zonat rurale kishin qasje t\u00eb kufizuar n\u00eb k\u00ebshillimin p\u00ebr planifikimin familjar dhe sh\u00ebrbimet gjinekologjike.<\/p>\n

\n
<\/div>\n

Raporti i DASh p\u00ebr RMV-n\u00eb p\u00ebr vitin 2022<\/p>\n

<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n

Ky problem sipas raportit \u00ebsht\u00eb m\u00eb i theksuar te grat\u00eb rome, pasi ato u p\u00ebrball\u00ebn me pengesa p\u00ebr t\u00eb pasur qasje n\u00eb k\u00ebshillimin p\u00ebr planifikimin familjar dhe sh\u00ebrbimet gjinekologjike p\u00ebr shkak t\u00eb diskriminimit, niveleve t\u00eb larta t\u00eb varf\u00ebris\u00eb, si dhe numrit t\u00eb kufizuar t\u00eb mjek\u00ebve t\u00eb familjes dhe gjinekolog\u00ebve n\u00eb komunitetet e tyre.<\/p>\n<\/div>\n

\n
<\/div>\n
\n

N\u00eb mars m\u00eb pak se nj\u00eb vit pas hapjes s\u00eb nj\u00eb ordinance gjinekologjike t\u00eb kujdesit par\u00ebsor n\u00eb Shuto Orizari, i vetmi specialist mjek\u00ebsor doli n\u00eb pension dhe ambulanca u mbyll. P\u00ebraf\u00ebrsisht 20,000 gra kryesisht rome, nga t\u00eb cilat 8,000 ishin n\u00eb mosh\u00eb riprodhuese, kishin v\u00ebshtir\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb pasur qasje n\u00eb kujdesin mjek\u00ebsor dhe sh\u00ebrbimet e planifikimit familjar n\u00eb komunat e tjera. Institucioneve u mungonte kapaciteti p\u00ebr t\u00eb adresuar k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje, por ofruesit e sh\u00ebrbimeve mjek\u00ebsore shfaq\u00ebn gjithashtu munges\u00eb interesi p\u00ebr t\u00eb punuar me komunitetin rom p\u00ebr shkak t\u00eb stereotipeve dhe paragjykimeve.<\/p>\n<\/blockquote>\n

\n
\n
<\/div>\n

Raporti i DASh p\u00ebr RMV-n\u00eb p\u00ebr vitin 2022<\/p>\n<\/blockquote>\n

<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n

N\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim, n\u00eb raport thuhet se m\u00eb 10 n\u00ebntor, Ministria e Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb rihapi pik\u00ebn ambulatore gjinekologjike n\u00eb Shuto Orizari pas n\u00ebnshkrimit t\u00eb nj\u00eb kontrate me nj\u00eb ofrues t\u00eb licencuar mjek\u00ebsor dhe OJQ-n\u00eb vendase Romalitiko.<\/p>\n

Diskriminimi<\/strong><\/h5>\n

Raporti thot\u00eb se ligjet dhe rregulloret e pun\u00ebs n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi ndalojn\u00eb diskriminimin n\u00eb baz\u00eb t\u00eb rac\u00ebs, gjinis\u00eb, identitetit gjinor, ngjyr\u00ebs, aft\u00ebsis\u00eb s\u00eb kufizuar, gjendjes sh\u00ebndet\u00ebsore, opinionit politik, fes\u00eb, mosh\u00ebs, origjin\u00ebs komb\u00ebtare, gjuh\u00ebs ose statusit shoq\u00ebror, por Qeveria jo gjithmon\u00eb ka ditur t’i zbatoj\u00eb k\u00ebto ligje.<\/p>\n<\/div>\n

\n
<\/div>\n
\n

Ligji nuk trajton n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb specifike diskriminimin bazuar n\u00eb statusin e HIV-it ose s\u00ebmundjeve tjera ngjit\u00ebse, por i referohet gjendjes sh\u00ebndet\u00ebsore t\u00eb punonj\u00ebsve. Qeveria nuk i zbatoi gjithmon\u00eb ligjet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb efektive, megjith\u00ebse d\u00ebnimet p\u00ebr shkeljet ishin n\u00eb p\u00ebrpjes\u00ebtim me ato t\u00eb ligjeve t\u00eb tjera q\u00eb lidhen me t\u00eb drejtat civile. Ndaj shkel\u00ebsve u aplikuan ndonj\u00ebher\u00eb gjoba.<\/p>\n<\/blockquote>\n

\n
\n
<\/div>\n

Raporti i DASh p\u00ebr RMV-n\u00eb p\u00ebr vitin 2022<\/p>\n<\/blockquote>\n

<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n

Sipas raportit, pavar\u00ebsisht se grat\u00eb kan\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin status ligjor si burrat sipas ligjeve, ato p\u00ebrjetuan diskriminim n\u00eb ekonomi.<\/p>\n<\/div>\n

\n
<\/div>\n

Grat\u00eb nuk jan\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb punojn\u00eb n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtat industri si burrat dhe nuk ka asnj\u00eb dispozit\u00eb ligjore q\u00eb p\u00ebrcakton pag\u00eb t\u00eb barabart\u00eb p\u00ebr pun\u00eb t\u00eb barabart\u00eb.<\/p>\n

\n
<\/div>\n

Raporti i DASh p\u00ebr RMV-n\u00eb p\u00ebr vitin 2022<\/p>\n

<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n

M\u00eb tej n\u00eb raport thuhet se se pagat e grave ishin m\u00eb t\u00eb ul\u00ebta se ato t\u00eb burrave dhe pak gra em\u00ebroheshin n\u00eb poste drejtuese.<\/p>\n<\/div>\n

\n
<\/div>\n

Sipas nj\u00eb analize t\u00eb OJQ-ve t\u00eb publikuar n\u00eb vitin 2020, grat\u00eb fitonin mesatarisht 15 p\u00ebr qind paga m\u00eb t\u00eb ul\u00ebta se ato t\u00eb burrave.<\/p>\n

\n
<\/div>\n

Raporti i DASh p\u00ebr RMV-n\u00eb p\u00ebr vitin 2022<\/p>\n

<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n

Mes tjerash thuhet se organizatat joqeveritare raportuan nj\u00eb rritje shprehjeve transfobike dhe homofobike gjat\u00eb vitit. Nd\u00ebrsa theksohet se Komiteti i Helsinkit p\u00ebr t\u00eb Drejtat e Njeriut gjithashtu ka raportuar se ka rritje t\u00eb retorik\u00ebs ofenduese dhe homofobe.<\/p>\n

N\u00eb raport gjithashtu p\u00ebrmendet pjes\u00ebmarrja e ul\u00ebt e grave n\u00eb pushtetin ekzekutiv dhe at\u00eb legjislativ. Rikujtojm\u00eb q\u00eb Moll\u00ebkuqja disa her\u00eb ka raportuar p\u00ebr k\u00ebt\u00eb.<\/p>\n

Shfryt\u00ebzimi seksual i f\u00ebmij\u00ebve<\/strong><\/h5>\n

Raporti thekson se ligji ndalon t\u00eb gjitha format e shfryt\u00ebzimit seksual komercial t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve dhe parashikon d\u00ebnime nga 10 deri n\u00eb 15 vjet burg p\u00ebr shkelje, dhe se autoritetet zbatuan ligjin.<\/p>\n<\/div>\n

\n
<\/div>\n
\n

Vendi kishte nj\u00eb regjist\u00ebr n\u00eb internet, t\u00eb k\u00ebrkuesh\u00ebm me em\u00ebr dhe adres\u00eb, t\u00eb trafikant\u00ebve t\u00eb d\u00ebnuar t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve dhe shkel\u00ebsve seksual\u00eb, duke renditur fotografi, t\u00eb dh\u00ebna d\u00ebnimi dhe adres\u00ebn e banimit. Q\u00eb nga 1 shtatori, regjistri renditi gjithsej 299 shkel\u00ebs (13 gra dhe 286 burra), tet\u00eb prej t\u00eb cil\u00ebve u d\u00ebnuan gjat\u00eb vitit. Q\u00eb nga 1 shtatori, 172 ishin liruar nga burgu dhe pjesa tjet\u00ebr vuanin d\u00ebnime me burg nga dy deri n\u00eb 20 vjet.<\/p>\n<\/blockquote>\n

\n
\n
<\/div>\n

Raporti i DASh p\u00ebr RMV-n\u00eb p\u00ebr vitin 2022<\/p>\n<\/blockquote>\n

<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n
Puna e detyruar e grave<\/strong><\/h5>\n

Grat\u00eb dhe vajzat i sipas t\u00eb dh\u00ebnave i jan\u00eb n\u00ebnshtruar pun\u00ebs s\u00eb detyruar brenda vendit n\u00eb restorante, bare dhe klube nate. P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebsaj, ata edhe jan\u00eb shfryt\u00ebzuar seksualisht.<\/p>\n<\/div>\n

\n
<\/div>\n

Kishte raste kur grat\u00eb dhe f\u00ebmij\u00ebt iu n\u00ebnshtruan pun\u00ebs s\u00eb detyruar, si shitja e sendeve t\u00eb vogla n\u00eb restorante dhe bare si dhe shfryt\u00ebzimi seksual<\/p>\n

\n
<\/div>\n

Raporti i DASh p\u00ebr RMV-n\u00eb p\u00ebr vitin 2022<\/p>\n

<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n